غربالگری سرطان پستان؛ زمان مناسب و مزایای آن

غربالگری سرطان پستان به معنای شناسایی زودهنگام و قبل از بروز علائم بیماری، با هدف افزایش شانس درمان موفق و بهبود کیفیت زندگی بیماران است. موفقیت غربالگری سرطان سینه به عوامل مختلفی از جمله دقت روش‌های تشخیصی، ارزیابی ریسک‌های فردی و پیگیری مستمر بستگی دارد. در حالت عادی و نرمال نیازی به مراجعه به پزشک نیست. اما اگر مواردی چون درد، ترشح و یا توده مشاهده شود، باید به پزشک مراجعه گردد.

چرا غربالگری سرطان پستان برای زنان ضروری است؟

غربالگری سرطان پستان، به معنای شناسایی زودهنگام این بیماری قبل از بروز علائم آن، به‌ویژه برای زنان مهم و ضروری است. هدف اصلی از غربالگری، تشخیص سرطان در مراحل اولیه است که به‌طور کلی شانس موفقیت درمان و بهبودی را افزایش می‌دهد. این فرآیند به‌ویژه برای زنان بدون علائم اولیه اهمیت دارد، چرا که سرطان در مراحل اولیه ممکن است هیچ نشانه‌ای نداشته باشد.

مزایای اصلی غربالگری سرطان پستان عبارتند از:

1. تشخیص زودهنگام سرطان به پزشکان این امکان را می‌دهد که درمان‌های کم‌تهاجمی‌تر و مؤثرتری ارائه دهند. در بسیاری از موارد، سرطان‌هایی که در مراحل اولیه شناسایی می‌شوند، با روش‌های درمانی ساده‌تری قابل درمان هستند.
2. مطالعات نشان داده‌اند که غربالگری منظم می‌تواند میزان مرگ‌ومیر ناشی از سرطان پستان را به طور قابل توجهی کاهش دهد. این امر به‌ویژه در زنانی که به طور منظم غربالگری می‌شوند، مشهود است.
3. با شناسایی زودهنگام بیماری، بیمار ممکن است بتواند از روش‌های درمانی کم‌تری استفاده کند و از درمان‌های شدیدتر و عوارض جانبی کمتر رنج ببرد، که به نوبه خود کیفیت زندگی او را بهبود می‌بخشد.

بهترین زمان انجام غربالگری سرطان پستان چه زمانی است؟

زمان مناسب برای انجام غربالگری سرطان پستان به عوامل مختلفی از جمله سن، تاریخچه خانوادگی و وضعیت بهداشتی فرد بستگی دارد. با این حال، توصیه‌های عمومی برای غربالگری سرطان سینه به شرح زیر است:

• در زنانی که سابقه سرطان پستان به صورت ارثی در خانواده وجود ندارد بعد از 40 سالگی هر ساله باید انجام شود.
• در زنانی که نوعی جهش ژنتیکی دارند، باید بین سنین 25 تا 30 سالگی هر ساله انجام شود.
• در زنانی که سابقه سرطان به صورت ارثی وجود دارد باید از سن 20 سالگی غربالگری سرطان سینه انجام شود.

غربالگری سرطان پستان چگونه انجام می شود؟

برای غربالگری سرطان سینه چند روش وجود دارد که عبارتند از :

1. معاینه بالینی پستان

ابتدا سینه توسط خود فرد به لحاظ شکل ظاهری و قوام و همچنین شناسایی و تشخیص هرگونه توده، مورد معاینه و بررسی قرار می‌گیرد.
سپس پزشک با مشاهده و معاینه دقیق، سینه و زیربغل فرد را به لحاظ وجود هرگونه مسأله غیرعادی و غیر طبیعی مانند توده بررسی می‌کند. کاهش مرگ و میر ناشی از سرطان در معاینه بالینی سینه مشخص نیست.

2. ماموگرافی

از رایج‌ترین آزمایش‌های غربالگری سرطان سینه، ماموگرافی است که از اشعه ایکس برای تصویربرداری سینه استفاده می‌شود و می‌تواند توده‌های بسیار کوچک و غیرقابل لمس را شناسایی کرده و تشخیص دهد.
یک سری سلول‌های غیرعادی هم در اطراف مجرای پستان هستند که می‌توانند تهاجمی شوند. این سلول‌ها DCIS نام دارند و می‌توانند توسط آن تشخیص داده شوند.

عواملی چون مهارت و تجربه متخصص رادیولوژی، اندازه تومور و میزان تراکم بافت سینه، می‌توانند در ماموگرافی تأثیر بگذارند. این آزمایش به دلیل متراکم بودن بافت سینه افراد جوان و کم‌تر از ۵۰ سال که در این روش این بافت به صورت سفید مشاهده می‌شود، مناسب نیست، چرا که تومور‌های سینه نیز به رنگ سفید دیده می‌شوند.

3. ترموگرافی

دوربینی‌هایی وجود دارند که نسبت به دما حساس هستند. به دلیل متفاوت بودن دمای تومور‌ها نسبت به بافت طبیعی بدن، این دستگاه در صورت ثبت اختلاف دما، سرطان سینه را تشخیص می‌دهد.

4. بیوپسی

بیوپسی پستان نوعی نمونه برداری از ساختار و بافت سینه است که به تشخیص قطعی سرطان سینه کمک می‌کند.
سلول ها از بافت مشکوک به سرطان که به شرایط توده فرد بیمار و همچنین پزشک متخصص بستگی دارد، از بدن خارج شده و توسط پاتولوژیست که با استفاده از میکروسکوپ این کار را انجام می‌دهد، به تشخیص قطعی دست می یابند.

5. اولتراسوند

اولتراسوند، فرآیندی بدون درد است که از امواج صوتی با فرکانس بالا برای تصویربرداری سیاه و سفید بافت و ساختار سینه استفاده می کند.

سونوگرافی پستان برای تشخیص توده جامد و یا کیست مایع، سرطانی بودن توده، بررسی و ارزیابی شکل و اندازه و همچنین جای توده، برای انجام بیوپسی به کار برده می‌شود.

6. استفاده از MRI

این روش، برای زنانی که در معرض زیاد خطر ابتلا به سرطان هستند، استفاده می‌شود. در واقع، MRI تصاویر دقیق و واضحی از داخل سینه را با استفاده از امواج رادیویی، مغناطیسی در یک کامپیوتر نشان می‌دهند.

این روش برای تغییرات در بعضی از ژن ها، سوابق خانوادگی و ارثی در بستگان درجه اول و سندرم های ژنتیکی  استفاده   می شود. میزان دقت و تشخیص سرطان پستان دراین روش نسبت به مامو، بیش تر است. اما بعضی اوقات ممکن است نتایج غیرطبیعی نیز ارائه دهد.

خطرات غربالگری سرطان سینه

مانند هر روش پزشکی دیگری، خطرات و عوارض احتمالی برای غربالگری سرطان سینه نیز وجود دارد. برخی از خطرات و عوارض مرتبط با غربالگری سرطان پستان عبارتند از:

• نتایج منفی کاذب به دلیل نتایج غلط ناشی از غربالگری سینه که پاسخ تست منفی بوده، در حالیکه فرد مبتلا به سرطان است.
• نتایج مثبت کاذب که به دلیل نتایج ناشی از غربالگری که پاسخ تست مثبت بوده، در حالیکه فرد مبتلا به سرطان نیست.
• مواجه شدن با اشعه ایکس در ماموگرافی که خود باعث بروز سرطان است.
• احساس درد یا ناراحتی ناشی از قرار دادن و فشار دادن سینه بین دو صفحه که به ایجاد تصویر بهتری از سینه کمک می‌کند.

از چه سنی نیاز به غربالگری سرطان پستان نیست؟

غربالگری سرطان پستان برای زنان زیر 40 سال معمولاً توصیه نمی‌شود، مگر اینکه عوامل خطر خاصی مانند سابقه خانوادگی قوی از سرطان یا جهش‌های ژنتیکی مشخصی وجود داشته باشد. بر اساس دستورالعمل‌های عمومی، غربالگری معمولاً از سن 40 تا 45 سالگی شروع می‌شود، مگر در شرایط خاص که پزشک ممکن است برنامه‌های غربالگری زودتر از این سن را توصیه کند.

نتیجه‌گیری

غربالگری سرطان پستان به عنوان یک ابزار حیاتی در پیشگیری و مدیریت این بیماری، نقش بسزایی در کاهش مرگ‌ومیر و بهبود کیفیت زندگی زنان ایفا می‌کند. با شناسایی زودهنگام سرطان، امکان درمان مؤثرتر و کاهش عوارض جانبی درمان‌ها به میزان قابل توجهی افزایش می‌یابد.

استفاده منظم از روش‌های غربالگری پستان می‌تواند به شناسایی سریع و دقیق سرطان‌های پنهان کمک کند و به پزشکان این امکان را بدهد که اقدام‌های درمانی مناسب و به‌موقع را انجام دهند.