کیست پستان؛ انواع، علائم و روش درمان

کیست پستان توده‌ای خوش‌خیم و غیرسرطانی است که در بسیاری از زنان به وجود می‌آید. این کیست‌ها معمولاً ساده و بی‌خطرند، اما در برخی موارد می‌توانند درد و ناراحتی ایجاد کنند. بسیاری از زنان هنگامی که توده‌ای در پستان خود می‌یابند، نگران سرطان می‌شوند، در حالی که کیست‌ های پستان به طور کلی با سرطان ارتباطی ندارند.

آگاهی از ماهیت این کیست‌ها می‌تواند به انتخاب بهترین راه درمان کمک کند. در این مطلب تمامی اطلاعات مربوط به کیست سینه، علائم، علت و نحوه درمان آن را بررسی می‌کنیم.

کیست پستان چیست؟

کیست سینه، به شکل حباب های پر شده از مایع هستند که در میان بافت سینه ایجاد شده‌اند. به بیانی دیگر، می‌توانیم آنها را شبیه تاول هایی که روی سطح پوست بوجود می‌آیند در نظر بگیریم.

کیست های پستان، توده های خوش خیم پستان و غیر سرطانی هستند. احتمال بروز آنها معمولا در بازه سنی 35 تا 50 سالگی زنان بیشتر است؛ اما به هر حال، همیشه امکان پیدا شدن آنها وجود دارد. علاوه بر این، زنانی که از درمان جایگزینی هورمون استفاده می‌کنند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.

علت ایجاد کیست پستان

برای درک چگونگی تشکیل کیست‌ های پستان، ابتدا باید آناتومی سینه را بشناسیم. سینه‌ها از غدد تولید شیر (لوبول) و مجاری شیر که آن را به نوک سینه منتقل می‌کنند، تشکیل شده‌اند. وقتی مایعات در این غدد جمع می‌شوند، کیست پستان شکل می‌گیرد. این تغییرات معمولاً ناشی از رشد بیش از حد غدد و بافت همبند است که منجر به تجمع مایع در مجاری پستان و تشکیل کیست می‌شود.

کیست‌های سینه بیشتر با افزایش سن و تغییرات هورمونی، به ویژه هورمون استروژن، مرتبط هستند. این کیست‌ها معمولاً پس از یائسگی، که سطح استروژن کاهش می‌یابد، خود به خود برطرف می‌شوند. اما در زنانی که تحت درمان جایگزینی هورمون (HRT) قرار دارند، ممکن است کیست‌ها همچنان ایجاد شوند. سایر عواملی که می‌توانند در بروز کیست پستان مؤثر باشند، شامل بلوغ زودرس و مشکلات هورمونی مانند نازایی هستند.

علائم کیست پستان چیست؟

آگاهی از علائم كيست سينه برای هر زنی ضروری است تا بتواند تغییرات بدنی خود را شناسایی کرده و در صورت بروز نشانه‌های نگران‌کننده، سریع‌تر اقدام کند. کیست‌های سینه توده‌های پر از مایعی هستند که در اندازه‌های مختلف و به شکل خوشه‌ای ایجاد می‌شوند. این توده‌ها می‌توانند کوچک و بدون احساس باشند، یا به اندازه‌ای بزرگ شوند که موجب ناراحتی فرد شوند. کیست‌ها ممکن است در هر دو پستان ایجاد شوند.

وجود توده یا برآمدگی قابل لمس در سینه

یکی از شایع‌ترین علائم کیست سینه، ایجاد توده نرم یا کمی سفت در بافت سینه است. این برآمدگی معمولاً گرد یا بیضی‌شکل بوده و ممکن است، وقتی آن را لمس می‌کنید، حرکت کند. در بسیاری از موارد، این توده دردی ندارد اما گاهی در دوره‌های خاصی از چرخه قاعدگی ممکن است حساس یا دردناک شود. اگر ناگهانی توده‌ای در ناحیه سینه ایجاد  شد یا تغییر اندازه داد، حتما به پزشک مراجعه کنید.

باید توجه داشت که هر توده‌ای در سینه الزاماً نشانه سرطان نیست. کیست‌ها معمولاً خوش‌خیم‌اند و از مایع پر شده‌اند، نه از سلول‌های سرطانی. با این حال، به‌دلیل شباهت علائم برخی کیست‌ها با توده‌های مشکوک، بهتر است برای معاینه و انجام تصویربرداری‌های مورد نیاز (مثل سونوگرافی یا ماموگرافی) به پزشک مراجعه کنید.

 احساس درد یا حساسیت در ناحیه سینه

احساس درد موضعی یا حساسیت در ناحیه‌ای از سینه، به‌ویژه در نزدیکی کیست، از دیگر علائم کیست سینه است. این درد معمولاً تیرکشنده است و ممکن است با تغییرات هورمونی بدن، مثل دوران پیش از قاعدگی، تشدید شود. در برخی زنان، این درد آنقدر زیاد است که غیر قابل تحمل می‌شود.

درد ناشی از کیست سینه به‌ویژه در کیست‌های بزرگ‌تر یا کیست‌هایی که به بافت اطراف فشار می‌آورند بیشتر دیده می‌شود. برخلاف درد ناشی از ضربه یا التهاب، این نوع درد معمولاً به تدریچ شروع می‌شود و با لمس توده، شدت آن بیشتر می‌شود.

تغییر در اندازه یا شکل سینه

کیست در سینه ممکن است اندازه یا شکل یکی از سینه‌ها را تغییر دهد، به طوری که اگر در آینه سینه‌های خود را نگاه کنید، نا متقارن دیده می‌شود. این تغییر ممکن است به‌صورت تورم موضعی، بزرگ شدن بخش خاصی از سینه یا حتی فرو رفتگی جزئی در نقاط دیگر بروز پیدا کند.

علت تغییر اندازه سینه  معمولاً به‌خاطر بزرگ شدن کیست یا تجمع مایعات در یک نقطه خاص از سینه رخ می‌دهند. اگرچه نوسانات طبیعی در بافت سینه وجود دارد، تغییر محسوس در فرم کلی سینه نیاز به بررسی دارد. توجه به این نشانه به‌ویژه زمانی اهمیت دارد که با علائم دیگر مانند درد، توده یا ترشح از نوک سینه همراه باشد.

ترشح از نوک سینه

ترشح از نوک سینه، به‌خصوص زمانی که خودبه‌خود و بدون تحریک ایجاد شود، می‌تواند از علائم کیست سینه باشد. این ترشح ممکن است شفاف، سفید، زرد یا حتی به رنگ سبز متمایل باشد و اغلب به‌خاطر فشار واردشده از طرف کیست به مجاری شیردهی است. البته گاهی ترشح ناشی از عوامل هورمونی یا عفونت نیز هست، اما در هر صورت باید توسط متخصص بررسی شود.

اگر ترشح از یک سینه و تنها از یک مجرا باشد، احتمال ارتباط آن با یک کیست موضعی بیشتر می‌شود. در مقابل، ترشح دوطرفه یا از چند نقطه همزمان، بیشتر به عوامل سیستمیک یا هورمونی مرتبط است.

احساس سنگینی یا فشار در سینه

یکی دیگر از علائم کیست سینه، احساس سنگینی یا فشار غیرمعمول در یک یا هر دو سینه است. این حالت ممکن است همراه با حس کشیدگی یا پُری در بافت سینه باشد، به‌ویژه در زمان‌هایی که کیست بزرگ یا در حال رشد است.

این فشار می‌تواند در فعالیت‌های روزمره، خوابیدن به پهلو یا هنگام بستن لباس زیر، بیشتر حس شود. گاهی فشار ناشی از کیست به بافت‌های عصبی اطراف منتقل شده و حتی به زیر بغل نیز انتشار می‌یابد. در صورت تداوم این احساس یا افزایش شدت آن، حتما به پزشک مراجعه کنید.

تشخیص علائم کیست سینه می‌تواند کمک کند تا شما از ماهیت توده‌ها آگاه شوید. مهم است بدانید که داشتن کیست سینه به معنای ابتلا به سرطان نیست و حتی ممکن است باعث دشواری در تشخیص توده‌های سرطانی شود. همچنین، آشنایی با تغییرات طبیعی سینه‌ها در طول چرخه قاعدگی کمک می‌کند تا شما بتوانید به موقع متوجه تغییرات شوید و نسبت به آن‌ها هوشیار باشید.

انواع کیست پستان

کیست‌های مختلفی در بدن انسان ایجاد می‌شود که منشأ، علائم و درمان متفاوتی دارند از جمله: توده‌های عفونی، نکروز چربی، کیست‌های ساده، کیست کمپلکس و.. در ادامه درباره  برخی از این کیست‌ها و علائم آن توضیحاتی داده خواهد شد.

1. کیست ساده سینه

این کیست بی خطر بوده و نشانه و عامل سرطان پستان نیست، همانطور که گفته شد کیست ساده علت یک بیماری نیست و همینطور تعداد آن نشانه ی میزان شدت و گسترش بیماری نخواهد بود.

این نوع کیست نیاز به تکرار سونوگرافی و یا پیگیری و حتی دارو ندارد و در صورتی که کیست بزرگ، دردناک و اذیت کننده باشد نیاز است تخلیه شود.

2. کیست کمپلکس یا کمپلیکه پستان

در مقابل کیست‌های ساده سینه، کیست‌های جدی‌تری نیز وجود دارند که به اصطلاح بدخیم شناخته می‌شوند؛ این کیست‌ها برخلاف کیست‌های ساده، نیاز به  اقدامات بیشتری از جمله نمونه‌برداری، دارودرمانی و مواردی از این دست دارند. کیست‌های کمپلکس و کمپلیکه دو اصطلاح رایج میان پزشکان متخصص در حوزه بیماری‌های پستان و نیز متخصصین رادیولوژی است که با استفاده از آن‌ها، این نوع کیست‌ها را از کیست‌های ساده جدا می‌کنند.

این نوع از کیست‌ها دیواره ضخیمی دارند و به صورت یک توده در داخل سینه احساس می‌شوند؛ کیست‌های کمپلکس و کمپلیکه همیشه خطرناک نبوده ولی چندان هم بی‌خطر نیستند و لازم است که به سرعت پیگیری شده و روش‌های تصویربرداری و نمونه‌برداری تشخیص داده شده و مراحل درمان آن به سرعت آغاز شود.

آیا کیست پستان باعث سرطان می‌شود؟

کیست‌های ساده پستان ضایعاتی خوش‌خیم هستند و شواهد علمی نشان می‌دهد که این نوع کیست‌ها خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش نمی‌دهند. به همین دلیل بسیاری از کیست‌های ساده تنها نیاز به پیگیری دوره‌ای دارند و درمان خاصی برای آن‌ها انجام نمی‌شود.

با این حال همه کیست‌ها مشابه نیستند. در برخی موارد، سونوگرافی وجود دیواره ضخیم، اجزای جامد یا تیغه‌های داخلی را نشان می‌دهد. این ضایعات ممکن است در گروه کیست‌های کمپلیکه یا کمپلکس قرار بگیرند و نیازمند بررسی دقیق‌تر باشند. اگرچه احتمال بدخیمی در این موارد نیز بالا نیست، اما پزشک ممکن است برای اطمینان بیشتر، سونوگرافی تکمیلی، ماموگرافی یا نمونه‌برداری از پستان را توصیه کند.

بنابراین وجود کیست پستان به معنای سرطان نیست، اما تشخیص نوع کیست و بررسی ویژگی‌های آن اهمیت زیادی در تعیین روش پیگیری و درمان دارد.

تفاوت کیست پستان با سرطان سینه

بسیاری از خانم‌ها پس از مشاهده توده در سینه، نگران ابتلا به سرطان سینه می‌شوند و به دنبال درمان سرطان سینه می روند. در حالی که بخش قابل توجهی از توده‌های پستانی، به‌ویژه در زنان ۳۰ تا ۵۰ ساله، ناشی از کیست پستان هستند و ماهیت خوش‌خیم دارند.

کیست پستان اغلب نرم یا قابل حرکت بوده و ممکن است قبل از شروع قاعدگی بزرگ‌تر و دردناک‌تر شود. در مقابل، توده‌های سرطانی معمولاً سفت‌تر هستند، مرز نامنظمی دارند و ارتباطی با چرخه قاعدگی ندارند.

با این حال تشخیص قطعی تفاوت بین کیست پستان و سرطان سینه تنها از طریق معاینه پزشک و انجام تصویربرداری‌هایی مانند سونوگرافی یا ماموگرافی امکان‌پذیر است. بنابراین در صورت مشاهده هرگونه توده جدید، تغییر شکل سینه، ترشح خونی از نوک پستان یا تغییرات پوستی، مراجعه به پزشک ضروری است.

ویژگی	کیست پستان	سرطان سینه
ماهیت ضایعه	کیسه‌ای پر از مایع	رشد غیرطبیعی سلول‌های پستان
احساس هنگام لمس	نرم، گرد و اغلب متحرک	سفت، نامنظم و معمولاً ثابت
درد	اغلب دردناک، به‌ویژه قبل از قاعدگی	معمولاً بدون درد، به‌خصوص در مراحل اولیه
ارتباط با قاعدگی	ممکن است با تغییرات هورمونی بزرگ‌تر یا دردناک‌تر شود	ارتباطی با چرخه قاعدگی ندارد
سرعت تغییر اندازه	ممکن است در مدت کوتاه تغییر کند	معمولاً رشد تدریجی دارد
نتیجه سونوگرافی	ضایعه مایع‌دار با دیواره نازک	توده جامد با ویژگی‌های مشکوک
خطر بدخیمی	در کیست‌های ساده بسیار ناچیز است	ضایعه بدخیم محسوب می‌شود
ترشح نوک پستان	معمولاً وجود ندارد	ممکن است ترشح خونی یا غیرطبیعی ایجاد شود
تغییرات پوستی	به‌ندرت دیده می‌شود	ممکن است باعث فرورفتگی پوست یا پوست پرتقالی شود
نیاز به نمونه‌برداری	همیشه لازم نیست	در اغلب موارد برای تشخیص قطعی انجام می‌شود
درمان	پیگیری، تخلیه یا در موارد خاص جراحی	بسته به مرحله بیماری شامل جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا درمان‌های هدفمند
پیش‌آگهی	اغلب خوش‌خیم و بدون خطر جدی	وابسته به مرحله تشخیص و نوع سرطان

روش های تشخیص کیست پستان

جهت تشخیص کیست پستان راه‌های مختلفی وجود دارد و معمولاً زمانی که فرد علائم کیست سینه شامل: تغییراتی در فرم، اندازه سینه و نواحی زیر بغل مشاهده کرد و یا احساس درد و ناراحتی داشت به متخصص بیماری‌های سینه مراجعه می‌کند و بعد از معاینه پزشک، جهت اطمینان بیشتر روش‌های تشخیصی مانند تصویربرداری به روش ماموگرافی و سونوگرافی پستان و همچنین نمونه‌برداری از کیست‌ها انجام می‌شود. در بررسی و شناسایی کیست، متخصص پستان دو فاکتور مهم را مورد توجه قرار خواهد داد:

• محل کیست: کیست پستان ممکن است در یک سینه و یا هر دو طرف ایجاد شود.
• اندازه کیست: اندازه و سایز کیست تشکیل شده در پستان نیز متفاوت است.
• تعداد کیست: کیست پستان ممکن است بیشتر از یک عدد باشد.

بیشتر بخوانید: کیست سینه در بارداری

آیا کیست سینه یک بیماری ارثی است؟

کیست سینه معمولاً به عنوان یک بیماری ارثی شناخته نمی‌شود، اما عوامل ژنتیکی می‌توانند در بروز آن تأثیرگذار باشند. اگر در خانواده فرد، مادر یا خواهر مبتلا به کیست پستان بوده‌اند، احتمال بروز آن در فرد کمی بیشتر است. با این حال، کیست سینه به طور کلی به عنوان یک تغییر طبیعی در پستان‌ها و به ویژه تحت تأثیر تغییرات هورمونی در طول زندگی یک زن شناخته می‌شود.

برخی عوامل مانند تغییرات هورمونی، بلوغ زودرس، یا درمان‌های هورمونی ممکن است خطر بروز کیست سینه را افزایش دهند، اما این بیماری بیشتر تحت تأثیر محیط و عوامل هورمونی قرار دارد تا ارث. در مجموع، هرچند ژنتیک ممکن است نقشی داشته باشد، کیست سینه به خودی خود یک بیماری ارثی نیست.

آیا كيست سينه درد دارد؟

بله، کیست پستان ممکن است با درد یا حساسیت همراه باشد، به ویژه در زمان‌هایی از چرخه قاعدگی که هورمون‌ها تغییر می‌کنند. این درد معمولاً در ناحیه‌ای که کیست وجود دارد، احساس می‌شود و می‌تواند به صورت یک درد خفیف یا احساس سنگینی در سینه باشد.

در برخی موارد، کیست‌ها به قدری بزرگ می‌شوند که ممکن است باعث درد شدیدتر یا ناراحتی شوند. با این حال، بسیاری از کیست‌ها بدون درد هستند و فقط در صورت لمس یا معاینه مشخص می‌شوند. در صورتی که درد کیست سینه مداوم یا شدید باشد، بهتر است به پزشک مراجعه کنید تا علت آن بررسی شود.

چه زمانی کیست سینه خطرناک است؟

بیشتر کیست‌های پستان خوش‌خیم هستند و خطری برای سلامت فرد ایجاد نمی‌کنند، اما در برخی شرایط لازم است ارزیابی‌های دقیق‌تری انجام شود.

اگر کیست پستان با یکی از علائم زیر همراه باشد، مراجعه سریع به پزشک توصیه می‌شود:

• افزایش سریع اندازه توده
• درد شدید و مداوم در یک نقطه از سینه
• وجود توده سفت و غیرقابل حرکت
• ترشح خونی یا قهوه‌ای از نوک پستان
• تغییر رنگ یا ضخیم شدن پوست سینه
• فرورفتگی پوست یا نوک پستان
• بزرگ شدن غدد لنفاوی زیر بغل
• مشاهده اجزای جامد در سونوگرافی

همچنین در صورتی که کیست سینه پس از تخلیه مجدداً در مدت کوتاهی عود کند یا اندازه آن به طور مداوم افزایش یابد، پزشک ممکن است انجام بررسی‌های تکمیلی را ضروری بداند.

برای درمان کیست سینه چه باید کرد؟

همانطور که پیش‌تر ذکر شد، در صورتی که کیست‌ها خوش خیم باشند، معمولاً نیاز به اقدام خاصی نبوده و خود به خود کیست‌ها از بین خواهند رفت؛ از طرفی دیگر اگر نوع کیست‌ها بدخیم بوده و در واقع پیش سرطانی باشند، ممکن است لازم باشد از طریق جراحی این توده‌ها را از سینه خارج نمود.

اگر درباره کیست سینه نگرانی دارید حتماً ویدئو زیر را مشاهده کنید:

چه زمانی برای کیست پستان باید به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر بافت سینه های خود ا در وضعیت سلامت کامل لمس کنید، متوجه خواهید شد که سینه ها به طور طبیعی بافتی گره دار و نامسطح دارند. اما اگر متوجه وجود توده ای شدید که در سینه ثابت است و پس از دو دوره قاعدگی یا بیشتر از آن نیز، همچنان وجود دارد، لازم است به متخصص پستان مراجعه کنید.

مورد بعدی، بروز هرگونه تغییر در رنگ یا بافت پوست پستان است.در صورت مشاهده ی این علائم نیز حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید.