فیبروآدنوم یکی از شایعترین تودههای خوشخیم پستان است که معمولاً در زنان جوان زیر ۳۰ سال دیده میشود. این تودهها در سونوگرافی بهراحتی قابل تشخیص هستند و اغلب خوشخیم گزارش میشوند. پزشکان معمولاً رشد آن را در بازههای ۳ تا ۶ ماهه تحت نظر میگیرند و در صورت عدم تغییر اندازه، نگرانی خاصی وجود ندارد.
زنان زیر ۴۰ سال باید معاینات منظم داشته باشند و افراد بالای ۴۰ سال نیز علاوه بر معاینه سالانه، سونوگرافی دورهای انجام دهند. در این مقاله به بررسی نشانهها، علل ایجاد، روشهای تشخیص و درمان فیبروآدنوم میپردازیم.
همه چیز درباره فیبرو آدنوم
نشانه های فیبروآدنوم پستان چیست؟
فیبروآدنوم پستان معمولاً بهصورت یک توده قابل لمس در بافت پستان ظاهر میشود که دارای ویژگیهای خاصی است. برخی از نشانهها و علائم رایج این توده خوشخیم شامل موارد زیر هستند:
- تودههای فیبروآدنوم معمولاً در زیر دست حرکت میکنند و به بافتهای اطراف نچسبیدهاند. این ویژگی باعث میشود هنگام لمس، توده بهراحتی جابهجا شود.
- این تودهها اغلب دارای ظاهری گرد یا بیضوی و لبههای مشخص و صاف هستند.
- فیبروآدنوم معمولاً دارای قوامی نرم، لاستیکی یا کمی سفت است که با فشار انگشت کمی تغییر شکل میدهد.
- بیشتر تودههای فیبروآدنوم بدون درد هستند، اما در برخی موارد، بهویژه هنگام لمس یا در دورههای خاصی از چرخه قاعدگی، ممکن است فرد احساس ناراحتی یا درد خفیفی داشته باشد.
- این تودهها معمولاً بهآرامی و در طول زمان رشد میکنند. گاهی ممکن است اندازه آنها ثابت باقی بماند
✅ سایز توده های فیبروآدنوم معمولا کمتر از دو سانتی متر است، اما در عده ای اندازه این توده ها حتی به بیشتر از ده سانتی متر هم میرسد. در صورتی که سایز تودههای فیبروآدنوم بیشتر از پنج سانتیمتر باشد به آنها فیبروآدنوم غول آسا گفته میشود. به مرور زمان امکان این که سایز تودهها به همان اندازه اولیه باقی بماند و یا حتی کوچکتر شود وجود دارد، اما احتمال بزرگ شدن فیبروآدنومها اکثرا در دوران شیردهی و بارداری وجود دارد.
علت ایجاد فیبروآدنوم
علت دقیق ایجاد فیبروآدنوم هنوز بهطور کامل مشخص نشده است، اما شواهد نشان میدهد که تغییرات هورمونی، بهویژه تأثیر هورمون استروژن، در بروز این تودههای خوشخیم نقش مهمی دارند. این موضوع با مشاهده روند رشد و تغییرات فیبروآدنوم در دورههای مختلف زندگی زنان تأیید میشود. در زیر به علل احتمالی این بیماری اشاره کردهایم:
✔ فیبروآدنوم اغلب در سنین باروری (۲۰ تا ۳۰ سالگی) ظاهر میشود و ممکن است در دوران بارداری بزرگتر شود یا پس از یائسگی کوچک شود. این موضوع نشان میدهد که هورمونهایی مانند استروژن و پروژسترون نقش مهمی در رشد آن دارند.
✔ در برخی موارد، سابقه خانوادگی فیبروآدنوم مشاهده شده است. بنابراین، عوامل ژنتیکی میتوانند در ایجاد این تودهها نقش داشته باشند.
✔ فیبروآدنوم از ترکیب بافت غدهای و فیبری پستان تشکیل شده است. تغییرات طبیعی در بافت پستان میتوانند به رشد بیش از حد سلولها منجر شوند و این تودههای خوشخیم را ایجاد کنند.
✔ برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف قرصهای ضدبارداری قبل از ۲۰ سالگی ممکن است احتمال ایجاد فیبروآدنوم را افزایش دهد.
✔ اگرچه تأثیر مستقیم تغذیه بر ایجاد فیبروآدنوم هنوز اثبات نشده است، اما مصرف غذاهای سرشار از چربیهای اشباع و عدم تعادل هورمونی ناشی از رژیم غذایی ناسالم میتواند زمینهساز رشد این تودهها باشد.
روش های تشخیص فیبروآدنوم
اصولا بیمار با احساس توده در ناحیه پستان به پزشک مراجعه می کند، برای تشخیص فیبروآدنوم و نوع فیبروآدنوم اقدامات مختلفی انجام میشود، این اقدامات شامل:
۱. معاینه فیزیکی پستان
در اولین مرحله، پزشک با لمس پستان و زیر بغل به بررسی ویژگیهای توده میپردازد. در این معاینه موارد زیر ارزیابی میشود:
- اندازه توده
- شکل گرد و منظم
- بافت نرم و لاستیکی
- قابلیت حرکت توده در زیر دست
در صورتی که پزشک احتمال فیبروآدنوم را بدهد، برای اطمینان بیشتر از روشهای تصویربرداری استفاده میشود.
۲. سونوگرافی
در این روش، بیمار روی تخت دراز کشیده و پزشک با استفاده از دستگاه سونوگرافی امواج صوتی را به پستان ارسال میکند. تصویربرداری حاصل به پزشک کمک میکند تا مشخصات دقیق توده را بررسی کند. سونوگرافی پستان بهویژه در زنان جوان که بافت پستانی متراکمتری دارند، کاربرد بیشتری دارد.
۳. ماموگرافی پستان
ماموگرافی یک روش تصویربرداری با اشعه ایکس است که به تشخیص تودههای پستانی کمک میکند. در تصاویر ماموگرافی، فیبروآدنوم به صورت یک توده گرد با حاشیهای مشخص دیده میشود. با این حال، در زنان جوان که سینههای پرحجم و متراکم دارند، ماموگرافی کاربرد کمتری دارد و معمولاً سونوگرافی توصیه میشود.
بیشتر بخوانید: لنف ادم چیست و چگونه درمان میشود؟
درمان فیبروآدنوم چگونه است؟
تا به امروز روش قطعی برای پیشگیری از ایجاد تودههای خوشخیم پستانی و درمان فیبروآدنوم وجود ندارد. تصمیمگیری درباره درمان به عواملی مانند سن بیمار، اندازه و سرعت رشد توده، و مشخصات آن در بررسیهای تصویربرداری بستگی دارد. در مواردی که توده ویژگیهای مشکوک نداشته باشد، معمولاً نیازی به جراحی نیست و بیمار تحت معاینات منظم قرار میگیرد. با این حال، در صورت افزایش اندازه توده یا بروز علائم نگرانکننده، انجام بیوپسی یا مداخله جراحی ضروری خواهد بود. بررسیهای بالینی و تصویربرداریهای تکمیلی، مانند سونوگرافی و ماموگرافی، نقش مهمی در تصمیمگیری درمانی دارند.
◀ نکته مهم در خصوص درمان فیبرو آدنوم ها
ممکن است هنگامی که نزد پزشکهای مختلفی مراجعه میکنید، درمانهای مختلفی به شما پیشنهاد شود. نکته ای که حائز اهمیت است این است که به طور کلی در درمان بیماری های مربوط به پستان معمولا خیلی دارو تجویز نمی شود. معمولا یا توده باید تحت نظر گرفته شود و یا اینکه باید جراحی شود.
برای فیبروادنوم های بالای 2 الی 2و نیم سانت ممکن است پزشکتان پیشنهاد جراحی کردن بدهد. بنابراین بسته با اینکههر جراح چه نظرری داشته باشد ممکن ات جواب های متعددی بگیرید. همه این پیشنهادات درست است و هیچ مشکلی در روند درمان شما به وجود نمیآورد.
آیا فیبروآدنوم ها نیاز به جراحی دارند؟
همه تودهها نیاز به جراحی ندارند. پزشک باید بیمار را تحت نظر بگیرد. در مواردی که پس از مدتی سایز توده رشد نکرده باشد و پزشک با معاینه متوجه شود که سایز بزرگی ندارد، ممکن است ترجیح دهد که بیمار را جراحی نکند؛ بنابراین در همه موارد توصیه به جراحی نمیشود.
مواردی که پیشنهاد جراحی برای فیبروآدنوم سینه داده میشود، شامل:
- اگر سایز توده بیشتر از سه سانتی متر باشد.
- اگر تعداد توده ها بیشتر از 5 تا باشد.
- اگر سن بیمار بیشتر از 35 سال باشد.
- اگر بیمار به دلیل سابقه سرطان و یا ژنتیکی بودن سرطان سینه در خانواده خطر مبتلا به سرطان سینه در وی بالا باشد.
- اگر بیمار امکان مراجعه های پی در پی به پزشک جهت مراقبت را نداشته باشد.
- اگر بیمار به علت استرس و نگرانی ترجیح دهد هر چه زودتر این توده ها از بدن او خارج شوند.
- در برخی موارد نیز پزشکان توصیه میکنند که چنان چه بیمار قصد باردار شدن را دارد، باید این توده ها قبل از بارداری از بدن وی خارج شوند، زیرا ممکن است در طول بارداری اندازه آن ها بزرگتر شود.
آیا فیبرو آدنوم خطرناک است؟
فیبروآدنوم (Fibroadenoma) معمولاً خطرناک نیست. این تودهی خوشخیم پستانی، ترکیبی از بافت غدهای و فیبری است که اغلب در زنان جوان (زیر ۳۰ سال) شایعتر است. فیبروآدنومها معمولاً بدون درد هستند، رشد آهستهای دارند و بهندرت به سرطان تبدیل میشوند. در بیشتر موارد، فیبروآدنوم سرطانی نمیشود.
اما نوع خاصی به نام فیبروآدنوم کمپلکس ممکن است کمی خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش دهد. بااینحال، این احتمال بسیار کم است. اگر فیبروآدنوم شما دارای شرایط زیر باشد، بهتر است برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید:
✔ رشد سریع یا تغییر در اندازه و شکل
✔ احساس درد یا حساسیت غیرعادی
✔ وجود علائم غیرعادی در پستان (مانند ترشح خونآلود از نوک سینه)
آیا احتمال بدخیم شدن فیبرو آدنوم وجود دارد؟
اگر سرعت رشد فیبروآدنوم در طی ۶ ماه بیش از ۲۰ درصد باشد، معمولاً نیاز به جراحی دارد، زیرا ممکن است نشانه تغییرات بدخیم باشد. با این حال، اکثر فیبروآدنومها خوشخیم هستند و جای نگرانی ندارند. اگر رشد آنها بسیار کند باشد یا متوقف شود، معمولاً بیخطر باقی میمانند. طبق برخی گزارشهای محدود، احتمال بدخیمی در فیبروآدنومها بین ۱ تا ۳ درصد تخمین زده شده است.
برخی انواع نادر فیبروآدنوم، مانند فیبروآدنوم کمپلکس، ممکن است ریسک ابتلا به کارسینوم لوبولار یا داکتال را اندکی افزایش دهند. بنابراین، نظارت دقیق با معاینات دورهای و بررسیهای تصویربرداری برای تشخیص زودهنگام هرگونه تغییر غیرطبیعی توصیه میشود.
در آخر
چنان چه شما شاهد علائم فیبروآدنوم پستان هستید جای هیچ گونه نگرانی ای نیست. فقط کافی است در صورت مشاهده این گونه علائم، به متخصص مراجعه کنید. اصولا احتمال جراحی بسیار کم است؛ اما اگر نیاز به جراحی داشتید توصیه میکنیم به بهترین دکتر جراح سرطان سینه در تهران مراجعه کنید.
اغلب این توده ها باید تحت نظر باشند تا در صورتی که رشد کردند و بزرگتر شدند جراحی شوند. باقی ماندن این توده ها در بدن باعث زیاد شدن آنها و پخش شدنشان در بدن نمیشود. این توده ها ارثی نیستند، اما بسیار شایع هستند.