عود سرطان سینه ممکن است ماهها یا سالها پس از درمان اولیه شما رخ دهد. اگرچه درمان اولیه با هدف از بین بردن تمام سلولهای سرطانی است، ممکن است تعداد کمی از درمان طفره رفته و زنده بمانند. این سلولهای سرطانی شناسایی نشده تکثیر میشوند و تبدیل به سرطان سینه عودکننده میشوند.
سرطان ممکن است در همان محل سرطان اصلی عود کند یا ممکن است به سایر نقاط بدن شما سرایت کند. در ادامه با ما همراه باشید تا درباره عود سرطان پستان بیشتر صحبت کنیم.
انواع عود سرطان سینه چیست؟
نوع عود سرطان سینه بستگی به محل بازگشت سرطان پستان دارد که در ادامه انواع آن را بیشتر توضیح میدهیم:
عود سرطان سینه موضعی
در عود موضعی سرطان سینه، سلولهای سرطانی دوباره در همان ناحیهای که تومور اولیه وجود داشته است ظاهر میشوند. این نوع عود معمولاً در بافت باقیمانده سینه، محل جراحی قبلی یا پوست و بافتهای اطراف همان ناحیه رخ میدهد و نشاندهنده بازگشت بیماری در محل اصلی سرطان است.
عود سرطان سینه منطقهای
عود منطقهای سرطان سینه زمانی اتفاق میافتد که سرطان در نزدیکی محل تومور اولیه، اما خارج از خود بافت سینه، دوباره ایجاد شود. این عود بیشتر در غدد لنفاوی زیر بغل، اطراف استخوان ترقوه یا نواحی مجاور سینه مشاهده میشود و نشان میدهد سلولهای سرطانی به بافتهای نزدیک گسترش پیدا کردهاند.
عود سرطان سینه دوردست (متاستاتیک)
در عود دوردست یا متاستاتیک سرطان سینه، سلولهای سرطانی از محل اولیه به بخشهای دیگر بدن منتقل شده و در اندامهایی مانند استخوانها، ریهها، مغز یا کبد رشد میکنند. این نوع عود معمولاً به عنوان سرطان سینه مرحله ۴ شناخته میشود و نیازمند درمانهای سیستمیک برای کنترل بیماری و جلوگیری از پیشرفت آن است.
بیشتر بخوانید: درمان سرطان سینه
چه عواملی باعث عود سرطان سینه میشوند؟
عود سرطان سینه زمانی اتفاق میافتد که درمان تمام سلولهای سرطانی سینه شما را از بین نبرد. درمان سرطان سینه مؤثر است، اما سلولهای سرطان سینه میتوانند مشکل ساز باشند.
درمان میتواند تومورهای سرطان سینه را تا حدی کوچک کند که آزمایشها سلولهای سرطانی ضعیف را تشخیص ندهند. اما سلولها هنوز وجود دارند و با گذشت زمان، میتوانند قویتر برگردند، شروع به رشد کنند و تومور ایجاد کنند.
جراحی برای برداشتن تومور همیشه ۱۰۰٪ موثر نیست. قبل از جراحی، سلولهای سرطانی ممکن است از سینه به غدد لنفاوی مجاور، بافت یا به جریان خون شما حرکت کنند.
عوامل خطر عود سرطان سینه چیست؟
هر فردی با تشخیص سرطان سینه ممکن است عود کند. خطر عود سرطان سینه به عوامل مختلفی بستگی دارد:
🔵 سن
زنان و افرادی که در بدو تولد (AFAB) به سرطان پستان مبتلا میشوند، بیشتر در معرض ابتلا به سرطان سینه هستند.
🔵 مرحله
پزشکان از سیستمهای مرحلهبندی سرطان برای ایجاد برنامههای درمانی هنگامی که افراد برای اولین بار سرطان سینه تشخیص داده میشوند، استفاده میکنند.
ارتباطی بین مرحله سرطان در اولین تشخیص و خطر عود سرطان سینه وجود دارد. به عنوان مثال، افراد مبتلا به سرطان پستان مرحله III نسبت به افراد مبتلا به سرطان پستان مرحله I یا II بیشتر در معرض ابتلا به سرطان پستان عودکننده هستند.
🔵 نوع
درمان سرطانهای تهاجمی مانند سرطان سینه التهابی و سرطان سینه منفی سهگانه سختتر است. احتمال بازگشت و گسترش آنها بیشتر است.
علائم عود سرطان سینه چیست؟
علائم عود سرطان سینه به محل بازگشت بیماری بستگی دارد و ممکن است در همان ناحیه تومور اولیه، غدد لنفاوی اطراف یا اندامهای دوردست بدن ظاهر شود. در برخی افراد، عود سرطان سینه با تغییراتی مانند ایجاد توده جدید، تغییرات پوستی یا تورم غدد لنفاوی مشخص میشود و در مواردی که سرطان به بخشهای دیگر بدن گسترش پیدا کند، علائمی مانند درد مداوم، مشکلات تنفسی یا کاهش وزن ممکن است ایجاد شود. توجه به هرگونه تغییر غیرطبیعی و مراجعه منظم برای پیگیریهای پزشکی نقش مهمی در تشخیص زودهنگام عود دارد.
| عود موضعی | عود منطقهای | عود دوردست (متاستاتیک) |
|---|---|---|
| ایجاد توده جدید در سینه یا محل جراحی | ایجاد توده یا تورم در غدد لنفاوی زیر بغل | درد مداوم در نواحی مانند قفسه سینه، کمر یا لگن |
| تغییرات پوست سینه مانند ضخیم شدن یا تغییر ظاهر پوست | تورم یا توده نزدیک استخوان ترقوه | سرفههای مداوم یا دشواری در تنفس |
| التهاب یا قرمزی پوست سینه | وجود توده در ناحیه بالای استخوان ترقوه یا گردن | کاهش اشتها و کاهش وزن بدون دلیل مشخص |
| ترشح غیرطبیعی از نوک پستان | احساس فشار یا ناراحتی در نواحی نزدیک غدد لنفاوی | سردردهای شدید یا تشنج در صورت درگیری مغز |
زمان مراجعه به پزشک هنگام مشاهده نشانههای عود سرطان سینه کی است؟
پس از پایان درمان سرطان، پزشک احتمالاً برنامهای از معاینات بعدی را برای شما در نظر می گیرد. در طول معاینات بعدی، پزشک شما علائم یا نشانههای عود سرطان را بررسی میکند.
همچنین میتوانید هر گونه علائم جدید را به پزشک خود گزارش دهید. در صورت مشاهده هرگونه نشانههای مداوم که شما را نگران میکند، با پزشک خود قرار ملاقات بگذارید.
عود سرطان سینه چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک شما برای تشخیص عود سرطان پستان برخی از آزمایشهایی را که در اولین تشخیص سرطان سینه انجام دادهاید، انجام میدهد:
- ماموگرافی
- ام آر آی
- سی تی اسکن
- آزمایش خون
- بیوپسی
عود سرطان سینه در کدام نوع آن بیشتر است؟
احتمال عود سرطان سینه در همه بیماران یکسان نیست و به عواملی مانند نوع سرطان، ویژگیهای تومور، مرحله بیماری هنگام تشخیص و پاسخ به درمان بستگی دارد.
بر اساس گزارش انجمن سرطان آمریکا، سرطان التهابی پستان (IBC) و سرطان پستان سهگانه منفی (TNBC) از جمله انواعی هستند که خطر بازگشت بیشتری نسبت به برخی دیگر از انواع سرطان سینه دارند. سرطان التهابی پستان به دلیل رشد و گسترش سریعتر سلولهای سرطانی معمولاً تهاجمیتر است، در حالی که سرطان پستان سهگانه منفی به دلیل نداشتن گیرندههای هورمونی و HER2، گزینههای درمانی هدفمند کمتری دارد و احتمال عود آن بهویژه در سالهای ابتدایی پس از درمان بیشتر است.
درصد عود سرطان سینه چقدر است؟
تحقیقات نشان میدهد که حدود ۴۰ درصد از افرادی که در مراحل اولیه سرطان سینه سهگانه منفی تشخیص داده میشوند، احتمال عود دارند و تا ۵۰ درصد از افرادی که سرطان التهابی سینه تشخیص داده شده است، نیز احتمال عود دارند.
چگونه از عود سرطان سینه با استروژن مثبت جلوگیری میکنید؟
پزشکان اغلب تاموکسیفن را برای کاهش شانس عود سرطان پستان در زنانی که برای سرطان در مراحل اولیه با گیرنده هورمونی مثبت درمان شدهاند، تجویز میکنند.
مطالعات نشان میدهد که ممکن است احتمال ابتلای مجدد به سرطان را تا حدود ۴۰ درصد کاهش دهد.
آیا استرس میتواند باعث عود سرطان سینه شود؟
اگرچه مشخص نیست که آیا استرس باعث عود سرطان سینه است یا خیر، به نظر میرسد که استرس میتواند بر افرادی که قبلاً سرطان داشتهاند تأثیر بگذارد. از دیدگاه بیولوژیکی، منطقی است که استرس میتواند سرطان سینه را به رشد یا گسترش تحریک کند.
روشهای بهبود عود سرطان سینه چیست؟
درمان بسته به محل سرطان عودکننده و درمانهای اولیه متفاوت است. مثلا اگر برای یک تومور موضعی یا منطقهای لامپکتومی انجام دادهاید، ممکن است پزشک شما ماستکتومی را برای برداشتن یک یا هر دو سینه و غدد لنفاوی مجاور توصیه کند. در این مورد با پزشک خود صحبت کنید.
اگر ماستکتومی انجام دادهاید، درمان ممکن است شامل جراحی برای برداشتن تومور اضافی و به دنبال آن پرتودرمانی باشد.
درمانهای دیگر ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- هورمون درمانی
- شیمی درمانی
- ایمونوتراپی
- درمان هدفمند
برای جلوگیری از عود مجدد سرطان سینه چکاپهای دورهای را جدی بگیرید
پیگیریهای منظم پس از درمان سرطان سینه نقش مهمی در تشخیص زودهنگام تغییرات غیرطبیعی و بررسی احتمال عود بیماری دارد. انجام معاینات دورهای، تصویربرداریهای توصیهشده و مراجعه منظم به پزشک متخصص میتواند به حفظ سلامت و مدیریت بهتر روند درمان کمک کند.
برای دریافت مشاوره تخصصی و پیگیریهای لازم پس از درمان سرطان سینه، با دکتر فتانه ضیائی، متخصص جراحی پستان، مشورت کنید.
مشاوره و رزرو نوبت از دکتر فتانه ضیائی
نتیجهگیری
عود سرطان سینه اشاره به بازگشت یا بروز مجدد سرطان مدتی پس از درمان موفق است. این اتفاق ممکن است چند سال پس از درمان اولیه رخ دهد. عود سرطان سینه ممکن است به محل اصلی تومور یا به سایر مناطق بدن گسترش یابد.
در این مقاله تلاش کردیم درباره عود سرطان پستان به طور مفصل صحبت کنیم. برای پیشگیری یا کاهش خطر عود سرطان سینه، مراجعات منظم به پزشک، سبک زندگی سالم با تغذیه مناسب و ورزش و دنبال کردن دستورات پزشک برای درمان و پیگیری منظم از اهمیت بسیاری برخوردارند.